Kamienie milowe radioastronomii

HISTORIA RADIOASTRONOMII

(kolor czerwony – kamienie milowe)


1900 Olivier Lodge, England, Charles Nordmann, Francja, Thomas Edison, USA

nieudane próby detekcji promieniowania radiowego Słońca.


1931 Karl G. Jansky, Bell Telephone Laboratories, Holmdel, New Jersey

antena 30 m x 4 m, 20,5 MHz (λ= 14,6 m), Θ = 30 deg

publikacje w 1932, 1933 i 1935, propozycja budowy 30m paraboloidu.


1937 Grote Reber, Wheaton, Illinois, tranzytowy reflektor paraboliczny 9,5 m

średnicy,

3,3 GHz (λ = 9,1 cm) próba detekcji termicznego promieniowania Słońca,

910 MHz (λ=33 cm), następnie 160 MHz (λ = 1,87 m), Θ = 12 deg

1939 pierwsze udane pomiary (Galaktyka), publikacje w 1940 (Ap.J),

antena = bolometr (pomiar temperatury)

pierwsze mapy radiowej emisji Galaktyki opublikowane zostały w 1944,

także raport o detekcji radiowego promieniowania Słońca.


1942 Stanley Hey, detekcja emisji Słońca (λ =4 i 8m), publikacje w 1945 i 1946


1944 Hendrick van de Hulst, Leiden, (idea prof. Jana Oorta) teoretyczne

wyznaczenie częstotliwości linii wodoru (1420 MHz, λ = 21 cm)


1946 Hey, Parson i Phillips, Malvern, przegląd nieba na 176 MHz,

scyntylacje jonosferyczne źródła w Łabędziu


1948 Bolton i Stanley, Sydney, interferometr morski, wyznaczenie pozycji

Cyg A, rozmiary kątowe źródła < 8’


1948 Ryle i Smith, Cambridge, dwuelementowy interferometr, wyznaczenie

pozycji Cyg A i Cas A.


1948 Reber, mapy Galaktyki na 480 MHz ( = 62,5 cm), propozycja budowy

67 m w pełni sterowalnego paraboloidu


1948 John G. Bolton, Sydney, identyfikacja Tau A z mgławicą „Krab” – M1


1950-1960 Interferometry radiowe i synteza apertury


1951 Brown i Hazard, Jodrell Bank, detekcja emisji radiowej od M31 (λ =1,9m)

106 słabsza niż radiogalaktyka Cyg A.

1951 Graham Smith, Cambridge, wyznacza pozycję Cyg A (< 1’), Walter Baade

fotografuje rejon 5m teleskopem -> dwie zderzające się galaktyki ?


1951 Ewen H.I. i Purcell E.M., (Nature), Harvard University, Muller and

Oort, Leiden (1951), Christiansen and Hindman (1952) detekcja linii

emisyjnej HI


1954 Baade i Minkowski, publikacja wyników, identyfikacja i widmo,

wyznaczenie odległości do Cyg A (200 M l.y.)


1954 Hagen and McClain, U.S. Naval Research Laboratory, detekcja linii

absorpcyjnej HI


1954 pierwsza w Polsce detekcja radiowej emisji Słońca, OA UJ, Kraków


1957 Uruchomienie 76m radioteleskopu w Jodrell Bank


1958 detekcja promieniowania radiowego Słońca w Toruniu, budowa 12m RT-2


1960 Pierwsze eksperymenty VLBI, Canada i USA


1961 Bennett, Cambridge, katalog źródeł 3CR, 178 MHz


1963 Rozpoczyna pracę Arecibo 305 m


1963 Weinreb, Barrett, Meeks i Henry, odkrycie molekuły OH (absorpcja w

kierunku Cas A)


1963 Redshift do 3C273 – QSO, Maarten Schmidt, Caltech


1964 Kerr F.J. i Westerhout G., spiralna struktura HI w Naszej Galaktyce


1965-1967 Przegląd 4C, Cambridge


1965 Arno Penzias i Robert Wilson, odkrycie promieniowania reliktowego 2,7 K

teoretycznie przewidzianego przez Alphera, Bethe i Gamowa (1948)

Nobel w 1978


1967 Hewish A. i Bell J., Cambridge UK, odkrycie pulsarów


1969 Rozpoczyna pracę teleskop jednomilowy, Cambridge, Θ< 1 arcmin


1970 Ryle, Longair, Scheuer, Riley, modele AGN-ów, unifikacja


1971 Rozpoczyna pracę 100m radioteleskop MPIfR, Effelsberg


1972 Rozpoczyna pracę teleskop pięciokilometrowy, Cambridge, Θ ~2 arcsec


1974 Martin Ryle i Anthony Hewish, Nobel, synteza apertury, radiowe przegądy

nieba, odkrycie pulsarów i ich interpretacja => gwiazdy neutronowe


1975 Cohen M., Kellermann K., odkrycie pozornych prędkości nadświetlnych

(SLM) w jądrach kwazarów


1976 Cambridge UK, NRAO USA, izotropia radioźródeł, silna ewolucja


1979 uruchomienie 15m teleskopu w Piwnicach


1979 Odkrycie soczewki grawitacyjnej 0957+561, Walsh, Carswell i Weymann,

Jodrell Bank


1979 Dos Santos, megamaser H2O w NGC 4945


1981 Rozpoczyna pracę VLA


1981 włączenie Polski do VLBI, pierwsze obserwacje pulsarów i spektralne


1982 Bann W. i inni, odkrycie megamasera OH i H2O w Arp220


1989 Hirabayashi, Moran i inni, dowód obserwacyjny na obecność BH w

centrum galaktyki M106 – NGC 4258, megamasera H2O


1992 Aksander Wolszczan i D. Frail, odryli pierwszy pozasłoneczny układ

planetarny wokół pulsara milisekundowego PSR1257+12


1993 Russell Hulse i Joseph Taylor, Nobel, promieniowanie grawitacyjne,

PSR 1913+16


1995 anizotropia promieniowania reliktowego – „COBE”


1996 rozpoczyna pracę RT4, 32m radioteleskop w Piwnicach k. Torunia

1997 rozpoczyna pracę VSOP

1999/2000 Nowe projekty 21-go wieku